Een burn-out is geen zwakte.

Twee weken geleden volgde ik een bijscholing over Burn-out bij de Rosegarden gegeven door Marcus van den Roovaart. Hij vertelde over drie systemen waarin we over het algemeen functioneren. De symptomen van een burn-out kunnen we grofweg onderverdelen in drie groepen.

• Mentaal

• Emotioneel

• Fysiek

Deze drie systemen werken voortdurend samen en beïnvloeden elkaar continu.
Daarnaast speelt er nog een vierde laag mee: het spirituele niveau.
Denk hierbij aan energie, vertrouwen, zingeving en hoop.
Wanneer ook daar de rek uit raakt, voelen mensen zich vaak leeg, doelloos of compleet uitgeput.

Ons bewustzijn is beperkt

Veel mensen leven vooral vanuit hun hoofd. Gedurende de dag zijn we voornamelijk bezig met denken, plannen, analyseren en presteren. Het mentale systeem krijgt daardoor het grootste deel van onze aandacht.

Gemiddeld functioneren we ongeveer:

• 85-90% mentaal

• 10-15% emotioneel

• en maar een klein deel echt bewust fysiek

Sta maar eens stil bij jezelf:
Ben jij je gedurende de dag bewust van wat je lichaam voelt? Of van wat je emotioneel ervaart? Vaak merken we pas iets op wanneer het lichaam al lange tijd signalen heeft gegeven.

Het mentale systeem neemt de leiding

Ons mentale systeem is ontzettend sterk ontwikkeld. We gebruiken het voor bijna alles en daardoor is het als het ware de “leider” geworden. Denken overheerst voelen.

Juist daarom houden mensen het mentaal vaak het langst vol. We zijn hierin geoefend geraakt en hebben geleerd om door te zetten, te relativeren en signalen te negeren. Het lichaam en de emoties compenseren ondertussen zo goed mogelijk.

Maar die compensatie heeft een grens.

Wanneer alle systemen vol raken

De mentale, emotionele en fysieke systemen werken lange tijd samen om ons overeind te houden. Dat maakt ook dat een burn-out vaak langzaam ontstaat. Veel mensen hebben pas laat door dat er iets misgaat.

Totdat alle systemen “vol” raken.

En dan kan 1 extra gebeurtenis, de bekende laatste druppel, zorgen voor een complete shutdown. Het lichaam trekt letterlijk aan de noodrem.

Alsof het lichaam zegt:
“Je hebt mijn signalen zo lang genegeerd dat ik niet meer verder kan.”

Die uitval is eigenlijk een uiterste beschermingsmechanisme. Want wanneer iemand structureel over zijn grenzen blijft gaan, raakt het hele systeem uitgeput.

Klachten geven vaak aan welk systeem overbelast is

Burn-outklachten kunnen per persoon verschillen. Bij de één staan mentale klachten op de voorgrond, zoals concentratieproblemen of piekeren. Bij de ander juist emotionele klachten, zoals prikkelbaarheid of huilbuien. En weer iemand anders ervaart vooral fysieke signalen zoals vermoeidheid, hoofdpijn of hartkloppingen.

Door goed naar de klachten te kijken, wordt vaak zichtbaar welk systeem het meest overbelast is geraakt. En juist daar begint bewustwording, de eerste stap richting herstel.
Een burn-out is geen zwakte. Het is juist krachtig om de drie systemen meer in balans te gaan brengen.