Veerkracht
Veerkracht. Ik hou van dit woord. Ik heb er altijd ook gelijk een plaatje bij. Een hele droge gebarsten aarde, scheuren van de droogte in de grond tot zover je kunt kijken. Alsof er al heel lang geen druppel water op is gevallen. En dat er dan toch een klein groen plantje is gegroeid in een van de droogte kraters. Het leek onmogelijk en toch komt dit plantje tegen alles in fris en groen uit de ellendige droogte omhoog.
Het woord veerkracht vindt zijn oorsprong in het jaar 1620 en is afgeleid van het Latijnse woord resilire, wat letterlijk terugveren betekent. Een treffend beeld hiervan is een boom die tijdens een hevige storm meebuigt met de wind, maar niet breekt. Zodra de storm is gaan liggen, richt de boom zich weer op en keert terug naar haar oorspronkelijke vorm: stevig, krachtig en trots (Van Harmelen, 2022).
De term veerkracht vindt zijn oorsprong in de natuurkunde en verwijst naar het vermogen van een materiaal om na vervorming terug te keren naar zijn oorspronkelijke vorm (DA Drogist, z.d.).
In de psychologie wordt veel geschreven over veerkracht. Soms lijkt het bijna een superkracht, alsof sommige mensen na een ingrijpende gebeurtenis gewoon weer verder kunnen alsof er niets is gebeurd. Maar klopt dat eigenlijk wel? Ik vraag me wel af of het waar is dat wanneer het betrokken wordt op mensen of die dan weer in zijn oorspronkelijke kracht terugveren. Want willen we dat dan eigenlijk wel wanneer er door afschuwelijke gebeurtenissen een beroep op je veerkracht is gedaan? Na sommige gebeurtenissen bén je niet meer dezelfde. En misschien hoeft dat ook niet. Misschien gaat veerkracht niet over teruggaan naar wie je was, maar over ontdekken wie je geworden bent.
Volgens Luuc Smit is veerkracht het dynamische vermogen om na stress of een traumatische gebeurtenis terug te keren naar het oude niveau van functioneren en, ondanks tegenslag, zelfs positief te groeien (posttraumatische groei) (Smit, 2020). Hij zegt dus terugkeren naar het oude niveau van functioneren en zelfs positief te groeien. Dat klinkt in mijn oren hoopvoller eerlijk gezegd.
Alsof veerkracht een elastiek is die normaal snel terug kan veren wanneer je hem uittrekt. En wanneer er door levensgebeurtenissen lange tijd de maximale rek wordt gevraagd van het elastiek, er een hoop is dat het elastiek weer terug kan veren naar de ontspanning ervoor om weer dingen op te kunnen vangen. En dat je dat dan eigenlijk nog beter kan dan voor de levensgebeurtenis door de positieve groei.
Veerkracht wordt versterkt door emotionele balans, eigen regie, zelfcontrole, probleemoplossend vermogen, sociale verbondenheid, veiligheid en steun (Smit, 2020). Dus blijkbaar kunnen we invloed uitoefenen op onze veerkracht. Veerkracht is niet iets waar we aan overgeleverd zijn. Het kan wel zo voelen, zeker wanneer de rek op maximaal staat en ook gedurende lange tijd. Machteloosheid is misschien wel een van de pijnlijkste gevoelens die een mens kan ervaren. Ook liggen hopeloosheid en moedeloosheid op de loer.
En toch is er hoop. Je kunt je veerkracht versterken door goed voor jezelf te zorgen en stap voor stap de regie over je leven terug te nemen. Dat betekent dat je leert omgaan met je emoties, oplossingen zoekt voor problemen, hulp durft te vragen en steun toelaat van mensen die je vertrouwt. Je veilig en verbonden voelen met anderen helpt je om moeilijke periodes beter te doorstaan en na een tegenslag weer verder te kunnen.
Misschien is veerkracht geen eigenschap die je wel of niet hebt. Misschien is het iets dat langzaam groeit. Soms bijna onzichtbaar, juist in de droogste periode van je leven. Zoals dat kleine groene plantje dat, tegen alle verwachtingen in, toch zijn weg naar het licht vindt.
· DA Drogist. (z.d.). Hoe dan? Veerkracht. DA. Geraadpleegd op 23 juli 2026, van https://www.da.nl/blog/wat-is-veerkracht
· Smit, L. (2020). Trauma en veerkracht: Hulpverlenen bij schokkende gebeurtenissen. SWP, Uitgeverij.
· Van Harmelen, A.-L. (2022, 7 oktober). Veerkracht bestaat niet. De Psycholoog. Geraadpleegd op 23 juli 2026, van https://www.tijdschriftdepsycholoog.nl/wetenschap/veerkracht-bestaat-niet/